Czym jest tracker fotowoltaiczny?

Tracker fotowoltaiczny to konstrukcja, która zmienia położenie paneli PV w ciągu dnia. W zwykłej instalacji naziemnej panele stoją pod jednym kątem. Tracker porusza konstrukcją tak, aby moduły lepiej ustawiały się względem słońca.

Największą różnicę widać rano, po południu i przy niskim słońcu. Wtedy klasyczna instalacja stała pracuje pod mniej korzystnym kątem, a tracker może ustawić panele bliżej optymalnego położenia.

Rodzaje trackerów fotowoltaicznych

Nie każdy tracker działa tak samo. Różnią się liczbą osi ruchu, rodzajem napędu i sposobem sterowania.

Tracker jednoosiowy

Tracker jednoosiowy porusza panele w jednej osi, najczęściej wschód-zachód. Jest prostszy od trackera dwuosiowego i często stosowany w dużych instalacjach naziemnych. Typowy wzrost produkcji w dobrze zaprojektowanych systemach jednoosiowych jest często opisywany na poziomie kilkunastu do około 25% względem konstrukcji stałej.

Tracker dwuosiowy

Tracker dwuosiowy porusza panele w dwóch osiach: azymutu i elewacji. Oznacza to, że może zmieniać zarówno kierunek obrotu, jak i kąt nachylenia paneli. Daje większą elastyczność, szczególnie przy niskim słońcu, ale wymaga stabilnej konstrukcji, sterowania i dobrego fundamentu.

Tracker aktuatorowy

Tracker aktuatorowy wykorzystuje aktuatory liniowe, czyli siłowniki elektryczne. Aktuator wysuwa się i cofa, ustawiając konstrukcję. To rozwiązanie jest proste, czytelne serwisowo i często stosowane w kompaktowych trackerach. Najbardziej eksploatowanymi elementami są właśnie aktuatory oraz sterownik.

Tracker ślimakowy lub obrotowy

W większych systemach można spotkać napędy ślimakowe, przekładnie i obrotnice. Takie rozwiązania są stosowane tam, gdzie konstrukcja jest większa, cięższa i wymaga większej siły przeniesienia ruchu.

Tracker aktywny i pasywny

Tracker aktywny wykorzystuje silniki, sterownik i czujniki. Tracker pasywny działa na prostszych zasadach fizycznych, ale w instalacjach firmowych i technicznych zwykle stosuje się trackery aktywne, bo są bardziej przewidywalne i łatwiejsze do kontroli.

Symulacja produkcji: zwykła konstrukcja PV vs tracker

Żeby pokazać różnicę w praktyce, przyjmijmy instalację o tej samej mocy modułów: 4,8 kWp. To odpowiada zestawowi 8 paneli po 600 W.

W Polsce dobrze zaprojektowana instalacja PV na stałej konstrukcji produkuje orientacyjnie około 900–1150 kWh z 1 kWp rocznie. Dla 4,8 kWp daje to około 4320–5520 kWh rocznie.

Tracker może zwiększyć uzysk. Dla trackera dwuosiowego można rozważyć trzy scenariusze: ostrożny +20%, średni +30% i maksymalny +40%. Wartość +40% należy traktować jako bardzo dobry scenariusz, a nie gwarancję.

Przykład wartości energii z całej instalacji

Najuczciwiej przyjmować do rozmowy z klientem zakres produkcji dla SYMAX One 4,8 kW na poziomie około 5600–7200 kWh rocznie w dobrych warunkach. Wynik bliższy 7700 kWh to scenariusz bardzo korzystny.

Czy tracker produkuje najwięcej zimą?

Nie. Największa całkowita produkcja PV w Polsce przypada zwykle na wiosnę i lato, bo dni są dłuższe i jest więcej promieniowania słonecznego.

Zimą tracker może mieć jednak większą przewagę procentową nad konstrukcją stałą. Wynika to z niskiego położenia słońca. Przy lekkim nasłonecznieniu i krótkich oknach pogodowych tracker może ustawić panele korzystniej niż instalacja ustawiona pod jednym stałym kątem.

Jeśli dzień jest całkowicie pochmurny i światło jest rozproszone z każdej strony, przewaga trackera jest mniejsza. Tracker nie zastępuje słońca. Jego zadaniem jest lepsze wykorzystanie promieniowania, które faktycznie jest dostępne.

SYMAX One 4,8 kW – najmniejszy tracker w rodzinie SYMAX

SYMAX One 4,8 kW to kompaktowy dwuosiowy tracker fotowoltaiczny z 8 panelami PV po 600 W. Łączna moc modułów wynosi 4,8 kWp.

To najmniejszy tracker w rodzinie rozwiązań SYMAX. Ma sens tam, gdzie inwestor chce zacząć od mniejszej instalacji, pokazać technologię przed firmą, zasilić część dziennego zużycia energii albo wykorzystać tracker jako widoczny element reklamowy.

Dla większych potrzeb można analizować większe warianty trackerów, na przykład około 10 kWp i 20 kWp. Większe systemy mogą być dobierane pod firmy, gospodarstwa, większe parkingi, ładowarki EV, obiekty usługowe i magazyny energii.

Tracker jako reklama wizualna firmy

To jeden z argumentów, którego nie powinno się pomijać. Zwykłe panele na dachu są praktyczne, ale dla klientów często niewidoczne. Tracker ustawiony przy wjeździe, parkingu albo przed budynkiem działa inaczej: jest duży, porusza się i wyróżnia obiekt.

Dla firmy tracker może być technologiczną wizytówką. Pokazuje, że obiekt inwestuje w odnawialne źródła energii, nowoczesność i niezależność energetyczną. Może przyciągać uwagę osób przejeżdżających obok, klientów, dostawców i kontrahentów.

Na konstrukcji lub w otoczeniu trackera można również przewidzieć element identyfikacji wizualnej: tablicę informacyjną, logo firmy, opis instalacji, informację o mocy systemu albo hasło reklamowe. Trzeba jednak zrobić to rozsądnie: reklama nie może zasłaniać paneli, ograniczać ruchu trackera, zwiększać niebezpiecznie oporu wiatru ani utrudniać serwisu.

Gdzie tracker ma największy sens?

Tracker najlepiej sprawdza się tam, gdzie energia jest zużywana na miejscu w ciągu dnia. Największą wartość ekonomiczną ma energia, której firma nie musi kupić z sieci.

• firmy z dziennym zużyciem energii,
• warsztaty, magazyny i biura,
• gospodarstwa rolne,
• chłodnie i obiekty usługowe,
• sklepy, hotele i restauracje,
• ładowarki EV,
• magazyny energii,
• instalacje off-grid,
• obiekty pokazowe,
• parkingi firmowe i tereny przy wjeździe do firmy.

Tracker może produkować energię w bardziej rozciągniętym profilu dnia niż instalacja stała. To pasuje do obiektów, które pracują od rana do popołudnia, a nie tylko potrzebują energii w południe.

Fundament i montaż – co trzeba policzyć?

Tracker nie jest zwykłym stelażem pod panele. To konstrukcja ruchoma, która przenosi obciążenia od paneli, wiatru i pracy mechanizmu. Dlatego fundament ma duże znaczenie.

Dla SYMAX One 4,8 kW przewidziany jest fundament betonowy C30 oraz kotwy M22. Fundament powinien być dobrany do rodzaju gruntu, lokalnych warunków wiatrowych, sposobu użytkowania terenu, odległości od pieszych i pojazdów, prowadzenia przewodów, uziemienia oraz dostępu serwisowego.

Serwis i eksploatacja trackera

Tracker jest urządzeniem elektryczno-mechanicznym. W codziennym użytkowaniu może pracować automatycznie, ale wymaga okresowej kontroli.

Najważniejsze elementy eksploatacyjne to aktuatory liniowe, sterownik, połączenia śrubowe, przewody, mocowania paneli, uziemienie i elementy konstrukcji narażone na warunki pogodowe.

Aktuatory liniowe są siłownikami elektrycznymi. Wysuwają się i cofają, ustawiając panele w odpowiednim położeniu. To proste i sprawdzone rozwiązanie, ale jak każdy element ruchomy może kiedyś wymagać wymiany.

Zaleca się kontrolę konstrukcji minimum raz na 6 miesięcy oraz po silnym wietrze, dużych opadach śniegu lub innych trudnych warunkach pogodowych. Trzeba sprawdzić śruby, zaciski, mocowania, przewody, stan konstrukcji i elementy ruchome.

Podatek od nieruchomości: ile wynosi i za co można go płacić?

Przy naziemnych instalacjach PV, trackerach, farmach fotowoltaicznych, carportach i konstrukcjach trwale związanych z gruntem może pojawić się podatek od nieruchomości od budowli. Stawka podatku od budowli wynosi co do zasady 2% wartości budowli rocznie.

Kluczowe jest jednak to, co jest traktowane jako budowla. Przy trackerze nie powinno się automatycznie liczyć 2% od całej wartości instalacji z panelami, falownikiem, sterownikiem i automatyką. Analizowana powinna być przede wszystkim część budowlana.

Przy trackerze podatek 2% może dotyczyć:

• fundamentu,
• części budowlanej posadowienia,
• trwałego kotwienia,
• konstrukcji wsporczej, jeżeli zostanie zakwalifikowana jako budowla,
• elementów trwale związanych z gruntem.

Podatek nie powinien być automatycznie liczony od:

• paneli fotowoltaicznych,
• falownika,
• sterownika,
• aktuatorów liniowych,
• czujnika wiatru,
• automatyki,
• magazynu energii jako urządzenia technicznego.

Przykładowe wyliczenie podatku 2%

Jeżeli część budowlana trackera, czyli np. fundament i elementy posadowienia, zostanie wyceniona na określoną wartość, wtedy orientacyjny podatek roczny może wyglądać następująco:

Tracker czy więcej paneli na stałej konstrukcji?

Nie zawsze tracker będzie najlepszym rozwiązaniem. Jeżeli inwestor ma dużo miejsca, niskie koszty konstrukcji i chce po prostu uzyskać jak najwięcej mocy najniższym kosztem, czasem bardziej opłacalne może być dołożenie większej liczby paneli na konstrukcji stałej.

Tracker wygrywa wtedy, gdy ważne są: większy uzysk z ograniczonej liczby paneli, lepsza produkcja rano i po południu, widoczność instalacji, efekt reklamowy, ograniczona powierzchnia, praca z magazynem energii, zasilanie ładowarki EV i pokaz technologii przed firmą.

FAQ – najczęstsze pytania o trackery fotowoltaiczne

Źródła i dane pomocnicze

• PVGIS, Komisja Europejska / JRC – szacowanie produkcji energii z instalacji PV i systemów śledzących słońce.
• NREL PVWatts – modelowanie produkcji energii z systemów fotowoltaicznych.
• Global Solar Atlas – dane o potencjale fotowoltaicznym i nasłonecznieniu.
• PVcase – porównania konstrukcji stałych i trackerów w instalacjach naziemnych.
• Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz stawki podatku od budowli – 2% wartości budowli rocznie.
• Dane techniczne SYMAX One 4,8 kW: 8 paneli po 600 W, 4,8 kWp, tracker dwuosiowy, czujnik wiatru, aktuatory liniowe, fundament C30 i kotwy M22.